شرط اثرگذاری اجتماعی هنر؛ گذار از زیباییشناسی محض به شناختمحوری
به گزارش روابط عمومی دومین جشنواره بین المللی معروف، هنر همواره یکی از مهمترین ابزارهای شکلدهی باورها و رفتارهای اجتماعی بوده است. با این حال، تأثیرگذاری واقعی هنر به آگاهی اجتماعی، شناخت مخاطب و بهکارگیری درست تکنیکهای هنری وابسته است. بدون این عناصر، آثار هنری حتی اگر از نظر فرم و زیباییشناسی موفق باشند، نمیتوانند نقش مؤثر خود را در جامعه ایفا کنند.
به بهانه برگزاری دومین جشنواره بینالمللی معروف، میزگردی با حضور شفیع آقامحمدیان، کارگردان سینما، نصرتالله تابش، نویسنده و پژوهشگر و حجتالاسلام وحید پرتوی، کارشناس مسائل فرهنگی در ایکنا برگزار شد، تا ظرفیتهای هنر و سینما در بازنمایی واقعیتها، انتقال ارزشها و هدایت اجتماعی بررسی شود. محور اصلی این نشست، بررسی چگونگی اثرگذاری هنر بر جامعه و ارائه راهکارهای عملی برای تربیت نسلی آگاه و مؤثر بود.
شرکتکنندگان در این میزگرد تأکید کردند که هنر تنها زمانی میتواند نقش اجتماعی خود را ایفا کند که با شناخت دقیق جامعه، آگاهی از مسائل فرهنگی و سیاسی و تسلط بر زبان هنری همراه باشد. به گفته آنها، هنر موفق نه تنها وضعیت موجود را بازنمایی میکند، بلکه قادر است ریشهها و دلایل بروز مشکلات را تبیین کرده و افقهای نوینی را به مخاطب نشان دهد.
یکی دیگر از محورهای مهم گفتوگو، اهمیت شناخت ذائقه مخاطب بود. کارشناسان معتقد بودند هنر و رسانه با درک صحیح ویژگیهای ذهنی و عاطفی مخاطب میتوانند پیامهای تربیتی و فرهنگی را به شکل مؤثر منتقل کرده و از اثرگذاری منفی یا سطحی جلوگیری کنند. این رویکرد، پایهای برای ایجاد تغییرات پایدار در رفتار و نگرش اجتماعی است. در نهایت، میزگرد حاضر بر ضرورت داشتن نگاه استراتژیک و برنامهریزی علمی در تولید آثار هنری تأکید داشت. تجربههای گذشته نشان داده است که بدون زیرساختهای مدیریتی، آموزش هنرمندان و توجه به روانشناسی مخاطب، سینما و هنر تصویری نمیتوانند رسالت خود در هدایت فرهنگی، تربیت نسلها و ایجاد تغییرات اجتماعی پایدار را بهدرستی انجام دهند.
با ذکر این مقدمه در ادامه با مشروح این میزگرد همراه میشویم.
ایکنا – هنر در چه شرایطی میتواند از حالت بیتفاوتی خارج شود و به ابزاری مؤثر برای طرح مسائل اجتماعی، نمایش درست واقعیتها و برقراری ارتباط با اقشار مختلف جامعه تبدیل شود؟
شفیع آقامحمدیان: اساساً هنر زمانی میتواند در جامعه اثرگذار باشد که در اختیار افرادی قرار گیرد که هم شناخت دقیقی از هنر داشته باشند و هم نسبت به مسائل اجتماعی، سیاسی و فرهنگی زمانه خود آگاه باشند. کار هنری اگر صرفاً بهعنوان یک فعالیت جدا از متن جامعه تولید شود، تأثیر محسوسی بر مخاطب نخواهد گذاشت، اما هنگامی که هنرمند با بهرهگیری صحیح از قواعد، تکنیکها و زبان هنری، بهویژه در سینما و رسانههای تصویری، اثر خود را متناسب با شرایط واقعی جامعه عرضه کند، هنر از حالت سرگردان و بیهدف خارج میشود و نقش اجتماعی خود را ایفا میکند. هنر در ذات خود بهترین ابزار برای برقراری ارتباط میان هنرمند و اقشار مختلف جامعه است؛ ابزاری که اگر آگاهانه به کار گرفته شود، میتواند هم جنبههای مثبت یک جامعه را بهدرستی نمایش دهد و هم مشکلات، کاستیها و نارساییها را به شکلی هنرمندانه و قابلدرک برای مردم بازتاب دهد. در چنین وضعیتی، حتی یک اثر کوتاه تصویری یا فیلمی چنددقیقهای نیز قادر است تأثیری عمیق و ماندگار بر ذهن مخاطب بگذارد.